Onlangs werd duidelijk dat diverse grootbanken gaan samenwerken om de effectiviteit van de Nederlandse witwasaanpak te verhogen. Dit blijkt nodig aangezien in 2019 het bedrag aan ongebruikelijke transacties is verdubbeld naar 19 miljard euro. Het belang van een gedegen cliëntenonderzoek, wat cruciaal is om deze financiële misdrijven tegen te gaan, is dan ook groter dan ooit. Desondanks lijken fondsbeheerders de relevantie op hun branche nog wel eens te onderschatten. Uit de jaarlijkse uitvragen van de AFM blijkt namelijk dat de kwaliteit van het cliëntenonderzoek naar investeerders binnen deze fondsen nog niet op het gewenste niveau is.

Het belang van cliëntenonderzoek

Een fondsbeheerder dient, evenals overige marktspelers, als poortwachter van het financiële systeem. Dit betekent dat er een belangrijke verantwoordelijkheid op zijn of haar schouders rust om te voorkomen dat het fonds particulieren of entiteiten toelaat die direct of indirect betrokken zijn bij criminele activiteiten. Beleggingsfondsen kunnen bijvoorbeeld in aanraking komen met investeerders die zwart geld storten, vragen om betalingen aan derden te doen, periodiek betalingsgegevens wijzigen, snel in- en uitstappen of waarvan de economische beweegredenen niet duidelijk zijn. Al met al minimaliseert een gedegen cliëntonderzoek de kans dat een beheerder betrokken raakt in frauduleuze praktijken en eventuele consequenties als reputatieschade en boetes.

een gedegen cliëntenonderzoek

Wat is het risico dat een investeerder binnen het fonds betrokken is bij het witwassen van geld of het financieren van terrorisme? Een cliëntenonderzoek houdt in dat er op basis van de onderstaande risicofactoren een inschatting wordt gemaakt om deze vraag te beantwoorden.

Cliëntrisico

Na het vaststellen van de identiteit van de cliënt via documentatie, wordt deze onder de loep genomen. Welk beroep wordt uitgeoefend en is dit cashintensief? Komt de cliënt voor op een van de sanctielijsten en/of is deze negatief in de media geweest? Is de cliënt of iemand in de directe omgeving een Political Exposed Person (PEP)? Wat is het vermogen van de cliënt, waar komt dit vandaan en is dit legitiem? Zijn alle relevante natuurlijke en rechtspersonen in beeld en heeft dit nog implicaties? In het geval van een zakelijke cliënt wordt bijvoorbeeld uitgezocht wie de uiteindelijke belanghebbende(n) (UBO’s) is of zijn en hoe de organisatiestructuur is opgebouwd. Is dit transparant?

Geografisch risico

Uit verschillende bronnen kan worden opgemaakt welk risico een bepaald land met zich meebrengt. Een land die weinig inspanning levert om criminele activiteiten te voorkomen, is vanzelfsprekend aantrekkelijker voor diegenen die kwaad willen. Het is daarom belangrijk om na te gaan of de cliënt een link heeft met een hoog-risicoland. Dit kan zich bijvoorbeeld verhouden tot de nationaliteit, het adres, maar ook de tegenrekening of het land waar een dochteronderneming is gevestigd.

Leveringskanaalrisico

Hierbij wordt bekeken hoe het contact met de cliënt is ontstaan. Kent de fondsbeheerder de cliënt persoonlijk of is deze via een derde gekomen? Is er persoonlijk contact geweest met de UBO of is de aanvraag via een tussenpersoon gegaan? Is het verklaarbaar dat de cliënt bij het fonds terecht is gekomen?

Productrisico

Ten slotte is het vereist om de eigen dienstverlening te toetsen. Wat is het risico van het beleggingsfonds om te worden misbruikt? Is het bijvoorbeeld mogelijk om frequent in en uit te stappen en handelt het fonds actief in liquide beleggingen? 


Uit het onderzoek komt een risicoclassificatie van bijvoorbeeld laag, normaal, hoog of onacceptabel, waarop de diepgang en de frequentie van het onderzoek wordt afgesteld.

omvang en kwaliteit

Hoewel is gebleken dat vrijwel alle fondsen het onderzoek uitvoeren, loopt de kwaliteit tussen deze partijen nogal uiteen. Een goed uitgangspunt is dat het gedrag van een cliënt plausibel dient te zijn en dat dit aangetoond kan worden. Is het verklaarbaar dat een entiteit 600.000 euro stort, terwijl deze een jaaromzet heeft van 80.000 euro? Welke documentatie of informatie heb ik nodig om dit te kunnen aantonen? Daarnaast dient het gehele spectrum van een investeerder in kaart te worden gebracht. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een UBO die nog twee bedrijven blijkt te hebben.

Een investeerder dient, afgezien van de initiële check, continu te worden gemonitord om het risicoprofiel actueel te houden. Dit bestaat uit een periodieke controle, waarbij de frequentie afhankelijk is van de risicoclassificatie, en een controle die kan worden getriggerd door diverse risicosignalen (zoals een ongebruikelijk transactiepatroon of een adreswijziging naar het buitenland).

vastlegging

Ongeacht of een fonds over een vergunning beschikt of onder een vrijstelling opereert, het is te allen tijde verplicht om te voldoen aan de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Het opleveren van een schriftelijk Wwft- en Sanctiewetbeleid, waarin het cliëntenonderzoek wordt beschreven, is hiervan een belangrijk onderdeel. Dit is uiteraard ook het geval voor de vastlegging (en de verklaring) van de risicoclassificatie per investeerder.

Bij een fonds die enkel over investeerders beschikt uit de persoonlijke kringen wordt vaak gedacht ‘witwassen, dat gebeurt mij niet…’. Hoezeer dit ook het geval zal zijn, het aantonen dat een eenduidig beleid wordt gehanteerd is niet enkel belangrijk voor de bescherming van de eigen integriteit. De overige partijen in de fondsstructuur, de grootbank waar een tegenrekening is geopend en de broker waar de beleggingen worden beheerd, hanteren een steeds hogere standaard. Wanneer een fondsbeheerder hier niet in mee kan komen, is het aannemelijk dat de overige partijen geen zaken (meer) willen doen.

rol van een fondsadministrator

Het cliëntenonderzoek en de daarbij horende activiteiten kunnen worden uitbesteed aan een specialistische partij, zoals een fondsadministrator. Hierbij is het belangrijk dat een partij wordt aangesteld die een beleid hanteert waar de fondsbeheerder zich comfortabel bij voelt. De beheerder is namelijk te allen tijde verantwoordelijk dat er onafhankelijk en naar alle mogelijkheden is gehandeld. Op deze wijze kan worden aangetoond dat de poortwachtersrol op een adequate wijze is uitgevoerd. AssetCare heeft jarenlange ervaring op het gebied van clientenonderzoek en gaat graag het gesprek met u aan. Zo bieden wij ondersteuning in zowel het opstellen van het Wwft- en Sanctiewetbeleid als het daadwerkelijk uitvoeren van het cliëntenonderzoek.

Heeft u interesse in onze dienstverlening of enkele vragen naar aanleiding van dit artikel? Neem gerust contact op via +31 (0) 20 244 00 92 of s.zwaan@assetcarefunds.com en wij helpen u met genoegen verder.

Sam Zwaan - enabl

Sam Zwaan

+31 (0)20 244 00 92

s.zwaan@assetcarefunds.com

Maak een afspraak

Neem contact met ons op via onderstaande gegevens of vul het contactformulier in. 

Telefoonnummer

020 244 00 92

Adres

Strawinskylaan 1425, Toren B,  14de verdieping, 1077XX Amsterdam


Download brochure

Voer uw e-mailadres in en ontvang direct een volledig overzicht van onze dienstverlening